Nu is het tijd om te investeren in onze hulpverleningscapaciteit!
Natuurbranden zijn onvoorspelbaar en kunnen zich in korte tijd ontwikkelen tot een ernstige bedreiging. Toch waren er al voldoende waarschuwingen voor een dergelijk scenario in ons land. Vandaag zien we hoe reëel dat gevaar is.
De waarschuwingen waren er al
Er zijn dringend investeringen nodig in brandbestrijding, waarschuwingssystemen, preventie en wetenschappelijk onderzoek. Dat was een belangrijke conclusie van een rapport dat CERAC in februari 2025 publiceerde. Het Belgisch Klimaatrisicocentrum wees er toen op dat het risico op natuurbranden in België de komende 15 à 20 jaar zou stijgen, maar dat ons land onvoldoende voorbereid is op die uitdaging.
Sindsdien zijn er nieuwe initiatieven genomen. UGent en Uliège richtten het Belgian Wildfire Network op, een netwerk waarin wetenschap, operationele expertise en beleid worden samengebracht om België beter voor te bereiden op natuurbranden, over alle regio’s heen. De verschillende kabinetten die bevoegd zijn voor klimaat ontvingen in maart een rapport van dit netwerk waarin experts waarschuwen voor bosbranden in ons land.
Politici staan intussen in de rij om de hulpverleners te bedanken en te prijzen. Terecht. Brandweerlieden, medewerkers van de civiele bescherming, politiemensen en alle anderen die vandaag op het terrein actief zijn, leveren een enorme inspanning om verdere uitbreiding te voorkomen. Ook de solidariteit tussen diensten en burgers is hartverwarmend. Maar laten we vooral niet doen alsof solidariteit alleen volstaat.
Applaus volstaat niet
Brandweerlieden voeren hun opdracht uit met gevaar voor hun eigen leven. Ze zijn zich bewust van de risico’s, maar moeten er tegelijk op kunnen rekenen dat de nodige middelen beschikbaar zijn om hun werk veilig en efficiënt te kunnen uitvoeren.
Dat betekent: voldoende mensen, voldoende materieel en voldoende gespecialiseerde capaciteit. Vandaag kunnen we niet zeggen dat die garanties er zijn.
De werkelijkheid is dat hulpverleners vandaag een race tegen de klok voeren met de middelen die voorhanden zijn. En die middelen zijn niet onbeperkt.
Internationale solidariteit
De brand in de Hoge Venen maakt duidelijk hoe zwaar en complex de bestrijding van een grote natuurbrand kan zijn. Het vuur verspreidde zich over een uitgestrekt en moeilijk toegankelijk gebied en vereiste de inzet van hulpverleners en gespecialiseerde middelen uit verschillende landen. Nederland stuurde twee Chinook-helikopters om de Belgische hulpdiensten bij te staan. Ook andere Europese landen leverden ondersteuning
Brandweerlui werkten in shifts van 8 uur om de branden te bestrijden in de Hoge Venen. Het is zwaar, uitputtend werk in extreme omstandigheden, met gevaar voor eigen leven en gezondheid. Twee brandweermannen met rookintoxicatie belandden inmiddels in het ziekenhuis.
Hun moed en inzet staan buiten kijf. Het is aan de politiek om ervoor te zorgen dat zij beschikken over de mensen en middelen die nodig zijn om hun job veilig en doeltreffend uit te voeren.
Ook tijdens de coronacrisis werd pijnlijk duidelijk hoe snel onze hulpverleningscapaciteit tegen haar grenzen botst wanneer een crisis zich op grote schaal voordoet. De complexe structuur van ons land met de verschillende bevoegdheidsniveaus en regeringen maken een snelle en efficiënte coördinatie er niet eenvoudiger op.
Het Europees mechanisme voor civiele bescherming werd geactiveerd. Andere landen springen bij: Nederland kwam als een van de eerste landen ter hulp met Chinook-helikopters. Tegelijk zijn onze Belgische blusvliegtuigen actief bij natuurbranden in Turkije.
Ook dat is solidariteit, en die is broodnodig.
Maar de vraag die zich vandaag opdringt, is eenvoudig: Hoe goed zijn we werkelijk voorbereid op een grote natuurbrand in België?
Preventie mag geen reactie worden
“We weten al lang dat de frequentie van dergelijke fenomenen toeneemt en dat de risico’s groter worden. Het is dan ook jammer om vast te stellen dat er telkens opnieuw wordt gewacht tot de omvang van een incident enorm is vooraleer er realistische en bijkomende maatregelen worden genomen. Preventie mag geen reactie worden op een ramp die zich al heeft voltrokken. We moeten vooruitkijken en investeren vóór het te laat is”, pleit Peter Vandenberk, voorzitter Hulpverleningszones VSOA.
De waarschuwingen zijn er al jaren. Ook CERAC stelt vandaag dat natuurbranden in België frequenter voorkomen en dat de omstandigheden voor intensere branden de komende jaren gunstiger worden.
Solidariteit is waardevol. Maar structurele investeringen zijn noodzakelijk.
VSOA vraagt al langer om te investeren in de overheidsdiensten in plaats van te blijven besparen.
Overheidsdiensten zijn essentiële diensten die ons land draaiende houden.